JAK ZAŁOŻYĆ STOWARZYSZENIE?
Stan prawny na dzień 1 stycznia 2001 r., wydanie I
Podstawa prawna:
2. POSTĘPOWANIE REJESTROWE W SĄDZIE *
Jakie dokumenty należy złożyć w sądzie? *
Co znajduje się w poniższym tekście? Czego tekst nie zawiera?
Od dnia 1 stycznia 2001 r. stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego. Poniższy tekst uwzględnia te zmiany – zmiany zachodzące w rejestracji stowarzyszeń, na mocy ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Pamiętajmy, że od 1 stycznia 2001 r. rejestr stowarzyszeń prowadzą sądy rejestrowe – tzn. sądy rejonowe mające siedzibę w miastach wojewódzkich.
Tworząc formalnie określoną grupę osób, którym bliski jest jakiś konkretny cel, w wielu sytuacjach możemy łatwiej wpływać na sytuację wokół nas. Jeśli naszej działalności nadamy formę prawną, może okazać się, że będzie nam łatwiej wcielać w życie postawione cele i przyczyniać się do pozytywnych zmian w naszym otoczeniu.
Polskie ustawodawstwo gwarantuje równe,
“bez względu na przekonania, prawo czynnego uczestniczenia w życiu publicznym
i wyrażania zróżnicowanych poglądów oraz realizacji indywidualnych zainteresowań”
(preambuła ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Prawo to może być ograniczone,
jeśli w grę wchodzi m.in. ochrona praw i wolności innych osób (np. ktoś
został zmuszony do wstąpienia do stowarzyszenia). Zakazane jest również
tworzenie stowarzyszeń “przyjmujących zasadę bezwzględnego posłuszeństwa
ich członków wobec władz stowarzyszenia” (art. 6.1).
Stowarzyszenie to dobrowolne, samorządne, trwałe zrzeszenie, tworzone w celach niezarobkowych (art. 2.1). Swoją pracę opiera na działalności społecznej swoich członków – z tym, że do pracy w stowarzyszeniu może zatrudnić pracowników (art. 2.3).
Prawo tworzenia stowarzyszeń mają obywatele polscy, mający pełną zdolność do czynności prawnych (osoby, które ukończyły 18 lat i nie są ubezwłasnowolnione) i nie są pozbawieni praw publicznych (art. 3.1).
Stowarzyszenie może działać jako stowarzyszenie zwykłe (art. 40-43). Mogą je utworzyć co najmniej 3 osoby. Uchwalają one nazwę, cele, określają regulamin działalności (pełni taką rolę jak statut w stowarzyszeniu zarejestrowanym), siedzibę i wybierają swojego przedstawiciela, który będzie reprezentował stowarzyszenie. Następnie zgłaszają (pisemnie) utworzenie stowarzyszenia do organu nadzorującego (zwykle jest to wydział spraw obywatelskich w starostwie powiatowym, właściwym ze względu na przyszłą siedzibę). Stowarzyszenie zwykłe może rozpocząć działalność, jeśli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia zwykłego, w starostwie powiatowym nie zostanie wydany zakaz jego działalności (np. z powodu niezgodności regulaminu z przepisami prawa).
Stowarzyszenie zwykłe nie może (art. 42):
Jednak stowarzyszenie zwykłe jest organizacją społeczną – oznacza to, że ma zdolność sądową, czyli może występować przed sądem jako strona, w sprawach związanych z celami zapisanymi w swoim regulaminie (art. 64 k.p.c.).
Organem nadzoru dla stowarzyszenia zwykłego,
tak jak dla stowarzyszenia zarejestrowanego, jest starosta (lub prezydent
miasta, jeśli stowarzyszenie ma siedzibę w mieście na prawach powiatu).
Może okazać się, że w zależności od tego jakiego rodzaju działalność chcemy prowadzić, akurat w naszym przypadku warto pomyśleć o założeniu stowarzyszenia zarejestrowanego. Formalności z tym związane nie są tak bardzo skomplikowane, chociaż trzeba pamiętać, że nie ominie nas kilka wizyt w urzędach.
Jeśli zdecydujemy się na rejestrację stowarzyszenia
– warto też skontaktować się z organizacją działającą blisko siedziby zakładanego
stowarzyszenia. Być może będzie ona w stanie udzielić praktycznych rad,
także odnośnie rejestracji.
III. ETAPY REJESTRACJI STOWARZYSZENIA
Stowarzyszenie zarejestrowane musi powołać co najmniej 15 osób, które “uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski” (art. 9). Z praktycznego punktu widzenia warto zaznaczyć, że wstępny projekt dobrze jest przygotować wcześniej (czyli przed zwołaniem zebrania założycielskiego) i dostarczyć go do wglądu wszystkim członkom przyszłego stowarzyszenia.
STATUT musi zawierać takie podstawowe informacje o stowarzyszeniu, jak (art. 10):
Pierwszym krokiem prowadzącym do zarejestrowania stowarzyszenia jest zwołanie zebrania założycielskiego. Na zebraniu założycielskim zostanie podjęta oficjalna decyzja (uchwała) o powołaniu do życia stowarzyszenia.
Najpierw ustalamy termin zebrania oraz miejsce, w którym ma się odbyć. W zebraniu musi wziąć udział co najmniej piętnaście osób – tym samym staną się one członkami założycielami naszego stowarzyszenia. Dla pewności lepiej jest zaprosić na zebranie kilka osób więcej niż wspomniane piętnaście, gdyby okazało się, że ktoś z jakiejś przyczyny nie dotrze na zebranie. Nie obawiajmy się formalności związanych z zebraniem założycielskim. Warto też wcześniej znaleźć osobę, która sprawnie poprowadzi zebranie.
Oprócz projektu statutu trzeba przygotować wcześniej następujące dokumenty:
LISTA CZŁONKÓW ZAŁOŻYCIELI STOWARZYSZENIA
... (PRZYKŁADOWY WZÓR)
My niżej podpisani założyciele stowarzyszenia o nazwie: Stowarzyszenie .........................., z siedzibą w .......................... przy ul. ..............................., obecni na zebraniu w dniu ..................... 2001 r., świadomi odpowiedzialności prawnej – oświadczamy, że spełniamy warunki określone w art. 3 ust. 1 Ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach:
|
Imię i Nazwisko |
|
|
Nr dowodu osobistego |
|
||
|
|
|
|
||||
| 1. Jan Kowalski | Warszawa, 03.01.1970 | Piękna 2/11 | 02-784 | Wrocław | DB 8719890 | |
| 2. ............ | ||||||
| 15. | ||||||
Proponowany, przykładowy przebieg zebrania:
Od dnia 1 stycznia 2001 r. sądem właściwym dla rejestracji stowarzyszeń
(także fundacji) jest sąd rejonowy mający siedzibę w mieście będącym siedzibą
wojewody (sąd rejestrowy). Obejmuje on swoją właściwością obszar danego
województwa.
|
|
|
|
|
| XII Wydział KRS | 15-017 Białystok | ul. Łąkowa 3 | (0-85) 740 89 80 |
| VIII Wydział KRS | 43-300 Bielsko-Biała | ul. Bogusławskiego 24 | (0-33) 816 37 60 wew. 14 |
| XIII Wydział KRS | 85-023 Bydgoszcz | ul. Toruńska 64a | (0-52) 326 27 36 |
| XII
Wydział KRS
XVI Wydział KRS |
81-364 Gdynia | ul. 10 Lutego 24 | (0-58) 627 80 01 tymczasowy, 627 80 02 |
| X Wydział KRS | 44-100 Gliwice | ul. Kościuszki 15 | (0-32) 338 01 90, 338 02 33 |
| VIII Wydział KRS | 40-040 Katowice | ul. Lompy 14 | (0-32) 731 34 70 |
| X Wydział KRS | 26-312 Kielce | ul. Warszawska 44 | (0-41) 344 10 56 (do 58) wew. 103 |
| IX Wydział KRS | 75-626 Koszalin | ul. Gen. Wł. Andersa 34 | (0-94) 342 82 60 |
| XI
Wydział KRS
XII Wydział KRS |
31-922 Kraków | ul. Os. Stalowe 16 | (0-12) 644 72 62 wew. 1101
(0-12) 644 72 62 wew. 1100 |
| XII Wydział KRS | 20-340 Lublin | ul. Garbarska 20 | (0-81) 710 11 10 |
| XX Wydział KRS | 90-928 Łódź | ul. Pomorska 37 | (0-42) 630 52 00 wew. 203 |
| VIII Wydział KRS | 10-523 Olsztyn | ul. Partyzantów 70 | (0-89) 535 40 99 wew. 147 |
| VIII Wydział KRS | 45-057 Opole | ul. Ozimska 19 | (0-77) 454 52 21 (do 28) wew. 302 |
| XXI
Wydział KRS
XXII Wydział KRS |
61-752 Poznań | ul. Grochowe Łąki 6 | (0-61) 855 45 19
(0-61) 855 46 49 |
| XII Wydział KRS | 35-324 Rzeszów | ul. Trembeckiego 11a | (0-17) 862 81 13 |
| XVII Wydział KRS | 70-485 Szczecin | ul. Królowej Korony Polskiej 31 | (0-91) 422 49 90, 422 50 81 wew. 34 |
| VII Wydział KRS | 87-100 Toruń | ul. Młodzieżowa 31 | (0-56) 610 58 64 (65) |
| XIX
Wydział KRS
XX Wydział KRS XXI Wydział KRS |
02-316 Warszawa | ul. Barska 28/30 | (0-22) 570 51 12
(0-22) 570 51 18 (0-22) 570 51 15 |
| VI
Wydział KRS
IX Wydział KRS |
53-234 Wrocław | ul. Grabiszyńska 269 | (0-71) 334 82 10 (20)
(0-71) 334 82 21 (01) |
| VIII Wydział KRS | 65-364 Zielona Góra | ul. Kożuchowska 8 | (0-68) 322 02 60 |
Krajowy Rejestr Sądowy (KRS) dotyczy tych podmiotów, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek takiego wpisu. KRS składa się m.in. z: rejestru przedsiębiorców, rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji.
Rejestr jest jawny – każdy ma prawo dostępu do zawartych w nim danych – za pośrednictwem Centralnej Informacji.
Przy KRS istnieje Centralna Informacja
Krajowego Rejestru Sądowego, która ma oddziały przy wszystkich sądach rejestrowych.
Centralna Informacja wydaje (odpłatnie) odpisy, wyciągi i zaświadczenia
z Rejestru – mają one moc dokumentów wydawanych przez sąd.
Od 1 stycznia 2001 r. wniosek musi być złożony na specjalnym formularzu wraz z: załącznikami – formularzami oraz dokumentami:
|
|
|
|
|
Wniosek o rejestrację podmiotu w Krajowym Rejestrze Sądowym |
KRS-WA
– Oddziały, terenowe jednostki organizacyjne
KRS-WH – Sposób powstania podmiotu (jeśli powstał jako połączenie innych podmiotów) KRS-WF – Założyciele lub fundatorzy (informacje o osobach wchodzących w skład komitetu założycielskiego lub osobach zakładających organizację) KRS-WK – Organy podmiotu / wspólnicy uprawnieni do reprezentowania spółki (informacje o organie uprawnionym do reprezentacji podmiotu, osób wchodzących w jego skład oraz sposobie reprezentacji) KRS-WI – Organizacje zrzeszone (załączmy, jeśli organizacja jest związkiem innych organizacji np. związek stowarzyszeń) KRS-WM – Przedmiot działalności (tylko jeśli zgłaszamy jednocześnie wpis działalności gospodarczej do rejestru przedsiębiorców) KRS-ZN – Sprawozdania finansowe i inne dokumenty |
ZAŁĄCZNIKI
OBLIGATORYJNE (musimy je koniecznie dołączyć):
- KRS-WF - KRS-WK - KRS-WM – tylko gdy jednocześnie zgłaszana jest działalność gospodarcza |
PAMIĘTAJMY: Druk formularza wniosku i druki formularzy uzupełniających otrzymujemy w sądzie. Można je również skserować lub pobrać ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości (http://www.ms.gov.pl/www.ms.gov.pl/krs/formularze_krs.html). Dotychczas wszystkie informacje umieszczane w formularzach podawało się w pismach, które redagował sam wnioskodawca. Obecnie nie składa się takich pism. Samodzielnie piszemy tylko niektóre dokumenty. Wniosek nie złożony na formularzu lub błędnie wypełniony podlega zwróceniu.
Od wniosku o zarejestrowanie stowarzyszenia sąd pobiera opłatę (tzw.
wpis stały) w kwocie 500 zł, a jeżeli wniosek dotyczy jednocześnie wpisu
do rejestru przedsiębiorców - wpis ten wynosi 1000 zł. Za zmiany, które
będziemy zgłaszać do wpisu (np. zmiana w składzie Zarządu) trzeba będzie
zapłacić 150 zł.
A) Członkowie komitetu założycielskiego muszą, w ciągu 7 dni od dnia zamknięcia zebrania założycielskiego, złożyć wniosek o rejestrację w Krajowym Rejestrze Sądowym wraz z wymaganymi dokumentami, we właściwym sądzie (art. 22 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym).
B) Sąd ma 3 miesiące na zarejestrowanie stowarzyszenia. Złożony wniosek uzyskuje swój numer porządkowy – dobrze jest go znać, gdybyśmy chcieli dowiedzieć się, co dzieje się z naszą sprawą.
Rozstrzygnięcie powinno zapaść najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust.1) – oczywiście przy założeniu, że nie ma żadnych uchybień formalnych, np. niekompletne dokumenty, zastrzeżenia do treści statutu. Wtedy oczekiwanie na zarejestrowanie może się przedłużyć. Sąd, przed wydaniem postanowienia o rejestracji może też zwołać posiedzenie wyjaśniające (z udziałem uczestników postępowania), jeśli uzna za niezbędne złożenie dodatkowych wyjaśnień (art. 15).
Sąd rejestrowy doręcza staroście (organ nadzorujący) odpis wniosku o rejestrację wraz z załącznikami. Starosta ma 14 dni (licząc od dnia doręczenia wniosku) na ustosunkowanie się do złożonego wniosku (art. 13 ust. 2).
Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o zarejestrowaniu stowarzyszenia po stwierdzeniu, że jego statut jest zgodny z przepisami prawa i założyciele spełniają wymagania określone ustawą (art. 16).
Od dnia 1 stycznia 2001 r. stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.
Postanowienie o wpisie jest skuteczne i wykonalne z chwilą wydania, tzn. sąd dokonuje wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym niezwłocznie po wydaniu postanowienia.
Sąd rejestrowy zawiadamia założycieli i
organ nadzorujący (przesyła mu też statut) o wpisaniu stowarzyszenia do
KRS (art. 17.3).
IV. ODMOWA REJESTRACJI STOWARZYSZENIA
Sąd rejestrowy:
Wymienione poniżej formalności służą głównie celom statystycznym i mają umożliwiać identyfikację różnych podmiotów. Jednak bez ich dopełnienia trudno będzie nam prowadzić oficjalną działalność.
REGON Ţ Gdzie?: Wojewódzki Urząd Statystyczny (właściwy, ze względu na siedzibę stowarzyszenia)
Dokumenty: statut stowarzyszenia + kopia odpisu z rejestru stowarzyszeń. Wydawany jest od ręki.
Uwaga: Za pełen odpis z rejestru KRS (np. stowarzyszeń) od 2001 r. trzeba zapłacić 60 zł, a za aktualny odpis z rejestru 30 zł.
NIP Ţ Gdzie?: (właściwy, ze względu na siedzibę stowarzyszenia) Urząd Skarbowy
Dokumenty: decyzja o nadaniu numeru REGON; wypełniamy druk NIP-2 (wymagane dokumenty: wyciąg z rejestru, statut stowarzyszenia, decyzja o nadaniu numeru REGON, umowa na posiadanie / wynajem lokalu; musimy także podać numer konta bankowego). Na wydanie czeka się ok. 3 tygodni.
KONTO BANKOWE Ţ Gdzie?: wybrany bank, który określa wymagane dokumenty
WPIS DO REJESTRU PRZEDSIĘBIORCÓW
Ţ także wpis do
KRS (na urzędowym formularzu KRS-W9); oczywiście wtedy, gdy planujemy,
że nasze stowarzyszenie będzie prowadziło działalność gospodarczą. Pamiętajmy,
że wpis do rejestru przedsiębiorców kosztuje 1000 zł. Jeśli jednak wniosek
o rejestrację w rejestrze stowarzyszeń złożymy razem z wnioskiem o rejestrację
w rejestrze przedsiębiorców to zapłacimy również 1000 zł (a nie 500 zł
plus 1000 zł).
|
|
|
|
|
Wniosek o rejestrację podmiotu w rejestrze przedsiębiorców |
KRS-WM
– Przedmiot działania
KRS-ZY – Numer identyfikacyjny REGON |
ZAŁĄCZNIKI
OBLIGATORYJNE (musimy je koniecznie dołączyć):
- KRS-WM |
Opracowania i publikacje, w których można znaleźć wzory pism związanych z rejestracją stowarzyszenia (np. statut, uchwały, protokół z zebrania założycielskiego):
Użyte skróty:
k.p.c. – Kodeks postępowania cywilnego
KRS – Krajowy Rejestr Sądowy